Een teek is een kleine geleedpotige (spinachtige) parasiet die zich met zijn monddelen vastzet in de huid van zijn gastheer om bloed te zuigen.

 

Teken zijn het hele jaar actief

In Europa is de bekendste soort de Ixodes ricinus of schapenteek. Deze teek komt voor op plaatsen waar de luchtvochtigheid groot is, bijvoorbeeld op plaatsen met lage begroeiing. Teken komen niet alléén voor in natuurgebieden, maar ook in stadsparken, grasdijken, weilanden en tuinen. Vaak wordt gesteld dat het tekenseizoen van maart tot november is, maar door de zachte winters zijn teken het hele jaar door actief. Tijdens hete en droge zomermaanden is de activiteit minder.

Teken bijten zich vast in de gastheer, meestal merkt men daar niets van. Ze leven van opgezogen bloed en zijn 24 uur per dag op zoek naar ‘gastheren en gastvrouwen’ om bloed te kunnen zuigen.

Teken hebben voorkeur voor warme, vochtige plekjes, zoals de liezen, knieholten, oksels, achter de oren, schaamstreek enzovoort. Omdat kinderen kleiner zijn, zijn teken bij hen vaak op het hoofd te vinden: bij de haargrens en achter de oren. De Dermacentor-teek heeft een voorkeur voor de behaarde hoofdhuid en is het hele jaar door actief.

Verschillende soorten teken:

Deze teken hebben een hard schildje op hun rug. De teek Ixodes ricinus komt het meest voor in Nederland en wordt ook wel gewone, hout-, schapen- of hondenteek genoemd.

Deze hebben geen rugschild en ze leven meestal in een nest of een hol van een vogel of ander dier. Ze zuigen het meeste bloed van vogels en vleermuizen, maar lusten ook graag een slokje van andere dieren of mensen. Deze soort wordt ook wel de duiven- of kippenteek genoemd.

De laatste jaren wordt de aanwezigheid van de Dermacentorteek in ons land gemeld. De teek, die voorheen alleen in Zuid- en Midden-Europa voorkwam, heeft zich de laatste jaren definitief in Nederland gevestigd. Dit blijkt uit onderzoek uitgevoerd aan de afdeling Infectieziekten en Immunologie van de Universiteit Utrecht. De Dermacentorteek kan ook voor de mens gevaarlijke ziekteverwekkers bij zich dragen zoals Rickettsiabacteriën, zo ontdekte de Utrechtse onderzoeksgroep. Deze bacteriën kunnen onder andere tick-borne lymphadenitis veroorzaken. Deze teek kreeg de bijnaam ’hondenkillerteek’ omdat het de voor honden dodelijke ziekte babesiose overbrengt.

Levenscyclus van de teek

De teek ontwikkelt zich via een vervelling van larve tot nimf en vervolgens tot een volwassen teek. In dit laatste stadium kunnen mannetjes en vrouwtjes worden onderscheiden. Het is een zogenoemde drie gastheren parasiet, dat wil zeggen dat hij in elk van zijn drie ontwikkelingsstadia een nieuwe gastheer zoekt. Een gastheer kan een zoogdier, vogel maar ook een mens zijn. Bij de ene gastheer kan de teek met het bloed de ziekteverwekker opnemen en die vervolgens weer op de volgende gastheer overbrengen. De beet van een teek is over het algemeen niet pijnlijk en wordt daardoor vaak niet opgemerkt. Waarschijnlijk zijn de nimfen het belangrijkst voor het overbrengen van ziekten op de mens. De nimf heeft al een keer bloed gezogen en kan daardoor besmet zijn met Borrelia burgdorferi. Daarbij komt dat de nimf erg klein is (ca. 1 mm), waardoor hij makkelijk over het hoofd wordt gezien. Het vrouwtje (laatste stadium) valt door haar grootte veel beter op en zal dus snel worden ontdekt en verwijderd. Het mannetje zuigt geen bloed en speelt daarom geen rol bij het overbrengen van ziekten.

Hoe verwijder je een teek?

Na het vinden van een teek op uw lichaam moet deze zo snel mogelijk, maar wél op de juiste wijze, verwijderd worden! Het beste gaat dit met een speciaal hulpmiddel. Er zijn diverse hulpmiddelen in de handel om teken te verwijderen, zoals een tekenlepel, tekentang, tekenkaart, tekenhaakje en tekenlasso, een instrumentje dat de teek met een lusje vastpakt en hem onbeschadigd kan uittrekken. Het verwijderen van een teek moet rustig en precies gebeuren, want het is belangrijk de teek op dit moment niet fijn te knijpen, of ander ongemak te bezorgen, omdat juist dán de kans bestaat dat hij zijn besmette maaginhoud in de bijtwond loost. Er zijn apparaatjes die werken als een hefboompje zoals de o’tom-ticktwister. De tekenlepel verwijdert teken door een voorwaartse schuifbeweging, dus zonder te wrikken, te draaien of omhoog te bewegen. Bij de Lymevereniging kun je een tekenverwijderkaart met loep bestellen. Er zijn ook apparaatjes waarmee de teek bevroren wordt. Over de veiligheid van deze laatste manier van teken verwijderen is nog weinig bekend.

Aandachtspunten bij het verwijderen van een teek

  1. Verwijder de teek op de voor het gekozen hulpmiddel voorgeschreven wijze.
  2. Het minuscule snuitje van de teek kan afbreken. Waarschijnlijk is dat niet erg, omdat het bij juiste verwijdering niet besmet is met Borrelia burgdorferi. Net zoals een splinter, komt de snuit vanzelf weer uit de huid.
  3. De teek mag van tevoren niet worden bewerkt met alcohol, olie, nagellak of andere middelen. Door het gebruik van deze middelen bestaat de kans dat de teek de inhoud van de speekselklieren en de darm in de huid brengt, waardoor juist een infectie ontstaat.
  4. Desinfecteer het bijtwondje, na verwijderen van de teek, met alcohol 70% of met jodium.
  5. Desinfecteer na gebruik de tekenverwijderaar bijvoorbeeld met alcohol, kokend water of een ander desinfecterend middel.

Het is zinvol de vondst van een teek te melden op de Tekenradar website.

Teek verwijderen

De verschillende hulpmiddelen om teken te verwijderen zijn verkrijgbaar bij apotheek, drogist, leverancier of dierenwinkel:

Lymevereniging Tekenverwijderaar

Een handige tekenverwijderkaart met loep, zodat zelfs de kleinste teek goed bekeken kan worden. De kaart heeft de grootte van een bankpas en is daardoor makkelijk in uw portemonnee mee te nemen. Deze kaart kost € 5, excl. verzendkosten. U kunt deze kaart bestellen via de pagina ‘Tekenkaart‘ op onze website.

Lymevereniging

De ziekte van Lyme kan iedereen overkomen. De laatste jaren wordt er een stijging van het aantal lymepatiënten gemeld. De lymevereniging staat voor je klaar!

Help ook mee in de strijd tegen de tekenziekten. Wat kan je doen? Doneer, word lid, of help als vrijwilliger. Zie alle mogelijkheden
op pagina Help mee.

nvlp_logostko_fc2
ANBI_FC

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen,
meld je hier aan voor de nieuwsbrief.

Vragen over Lyme?

Bel 0900-2100022 (15 cent per minuut)
Tijden: ma. van 19.00u-22.00u, di.van 09.00-12.00u,
wo. van 19.00-22.00u, vrij. van 14.00u-16.30u